Een gecompliceerd land

Gisteren exact vijf jaar geleden werd ik voor het eerst verliefd op het prachtige Zuid Afrika. Tijdens een acht uur durende busreis vanuit Johannesburg naar het Lajuma Research Centre in de Soutpansberg in het uiterste noordoosten van Zuid Afrika, had ik de gelegenheid het prachtige landschap, van de uitgestrekte graslanden, tot de savannevlakten en dichtbeboste hellingen van de Drakensbergen te bewonderen. Tijdens dit eerste bezoek aan Zuid Afrika, toen ik voor mijn masterthesis drie maanden onderzoek mocht doen in de bush, werden alle clichés en verwachtingen, die ik na jarenlang Animal Planet en National Geographic volgen had, ruimschoots bevestigd. Afgelopen week kon ik tijdens de lange reis naar het zuidwestelijke puntje van KwaZulu-Natal opnieuw genieten van het indrukwekkende en uitgestrekte landschap van Zuid Afrika, waar de koeien nog hoorns hebben, de wegen meer gaten dan drempels en bij elke tankbeurt als service je voorruit wordt gewassen.

Na op de eerste dag acht uur lang getoerd te hebben van de campus naar onze tussenstop in Ladysmith, stond op dag twee een stukje geschiedenis van Zuid Afrika op het programma. Helaas ging de herdenkingsplaats van de slag om Spioenkop pas om negen uur open, dus moesten we, toen we om zeven uur ’s ochtends aankwamen, een klein beetje inbreken om de heuvel te kunnen beklimmen. Hier is een herdenkingsplaats ingericht van de slag op 24 januari 1900 tussen de Britten en de Afrikaner boeren tijdens de tweede Anglo-boerenoorlog. Mooi is het om te zien, dat slechts enkele jaren na het einde van de oorlog, die door de Britten gewonnen werd, op deze locatie voor beide kampen herdenkingsmonumenten voor de slachtoffers zijn opgericht. Gelukkig waren we net voor negen uur weer buiten en zijn Afrikaanse werknemers zelden te vroeg op hun post.

Vervolgens reden we door naar de herdenkingsplaats waar Nelson Mandela op 5 augustus 1962 gevangen werd genomen, waarna hij de volgende 27 jaar van zijn leven in de gevangenis doorbracht. Na zijn boek ‘De lange weg naar de vrijheid’ afgelopen vrije week te hebben uitgelezen, was het zeer indrukwekkend om de beelden en foto’s bij het verhaal van zijn levensloop en vrijheidstrijd te zien. In Pietermaritzburg bezochten we het gedenkteken waar Gandhi op 7 juni 1893 van de trein werd gegooid, omdat hij in een coupé ‘slegs vir blankes’ zat en waar zijn geweldloze strijd tegen discriminatie begon. Aangezien de stad niet heel veilig aanvoelde, parkeerden we de auto direct naast het standbeeld en besloten we na enkele snelle foto’s de stad meteen weer te verlaten en koers te zetten richting de Oribi Gorge.

Net voor zonsondergang kwamen we aan bij ons huisje aan de rand van de Gorge met prachtig uitzicht over de bergketen vanuit ons eigen infinityzwembad. Na drie maanden back to basics vonden we dat we een beetje luxe wel hadden verdiend. Lang konden we er echter niet van genieten, want in deze tijd van het jaar koelt het behoorlijk af, zodra de zon onder is en een verwarmd zwembad zou wel erg luxe zijn geweest. De volgende twee dagen brachten we door met wandelen, rijden en zelfs paardrijden door de tropische bossen van Oribi Gorge Nature Reserve en de grasvlakten van Lake Eland Game Reserve. Hier zag ik voor het eerst de blesbok en onder andere de crowned en trumpeter hornbill en had ik daarnaast flashbacks naar Lajuma door de aanwezigheid van samango apen, een bushbok en vele red-winged starlings, die op de savanne van Makalali ontbreken. Ook ging een langgekoesterde wens van mij in vervulling, toen ik vanaf de kliffen van de Oribi Gorge 165 meter in de diepte mocht springen. De Gorge Swing, de hoogste in Afrika, was een adembenemende ervaring en na de eerste paar seconden te hebben overleefd, had ik daadwerkelijk het gevoel dat ik kon vliegen. Gelukkig vingen het touw en het harnas me stevig op en werd ik weer veilig naar boven getakeld.

Na deze adrenaline-rush hadden we de volgende twee dagen de tijd om bij te komen aan het strand in Umkomaas. Na een autoritje van twee uur langs de kustlijn en de onsuccesvolle zoektocht naar een historische vuurtoren, strandden we in een duikerscafeetje voor onze lunch. Hier besloten Dylan en Lilith, na enige informatie ingewonnen te hebben, om te gaan duiken. Aangezien ik geen hele sterke zwemmer ben, besloot ik zelf om het bij een boottochtje te houden. ’s Middags werden in het zwembad naast het cafeetje enkele basistechnieken van het duiken geoefend, waarna we de volgende ochtend in alle vroegte met het duikersteam richting zee vertrokken. Het rubberbootje werd in de rivier te water gelaten, waarna de ‘lancering’ naar de open zee een indrukwekkende ervaring was. Op weg naar de koraalriffen kwamen we zelfs enkele dolfijnen tegen die langs de boot meezwommen. Vervolgens verdween iedereen voor vijftig minuten onder de golven en bleef ik samen met de schipper achter om te genieten van het zonnetje en het uitzicht. Na het bewonderen van enkele zeeschildpadden, roggen, vele soorten vissen en zelfs een haai, kwamen Dylan en Lilith gelukkig weer veilig boven water en konden we de rest van de dag heerlijk relaxen aan het strand.

De volgende ochtend stonden Bluff Nature Reserve en Pigeon Valley in Durban op het programma. Hier hoopten we onze vogellijst eens flink te kunnen uitbreiden. Helaas was het weer inmiddels omgeslagen en door de stevige, koelere wind, waren er maar weinig vogels actief. Al met al is de totaalscore van tweeëntwintig ‘lifers’, oftewel vogels die ik voor het eerst zag, gedurende een week echter zeker niet slecht te noemen. Na een hele dag toeren kwamen we pas in het donker aan op onze volgende bestemming in Vryheid. Hierdoor zagen we pas de volgende morgen dat we op een boerderij waren beland, waar de haan onze wekker bleek en de koeien, paarden, kippen, pauwen en parelhoenders vrij ronddartelden. Ook kregen we gedurende ons verblijf verschillende katten op bezoek in ons authentieke kamertje. Helaas bleek warm water te ontbreken, maar qua ambiance staat deze accommodatie zeker bovenaan.

Onze laatste volledige vakantiedag dompelden we ons opnieuw onder in de Afrikaanse geschiedenis, door de slagvelden bij Bloodriver en Rorke’s Drift te bezoeken. Bij Bloodriver wisten op 16 december 1838 ruim vijfhonderd Voortrekkers, Afrikaner boeren, een leger van tienduizend Zoeloekrijgers te verslaan. Hierbij raakten slechts drie Voortrekkers gewond, terwijl aan de zijde van de Zoeloes ruim drieduizend doden te betreuren waren. De speren en assegaaien van de Zoeloes bleken niet opgewassen tegen de veel modernere geweren en kanonnen van de Voortrekkers, waardoor volgens de overlevering de plaatselijke rivier rood kleurde van het bloed van de Zoeloes. Aan de Voortrekkerszijde werd reeds in 1939 een monument en museum opricht om de slag en overwinning van de Voortrekkers te herdenken. In 1998 werd onder president Mandela aan de overzijde van de rivier een museum opgericht om de Zoeloezijde van de slag te belichten. Pas in 2013 werd er een ‘verzoeningsbrug’ over de Bloodriver aangelegd om de beide monumenten zowel fysiek als symbolisch te verbinden. Dit geeft de nog altijd gecompliceerde verhoudingen tussen de blanke en zwarte bevolking van Zuid Afrika weer. Eenzelfde geschiedenis speelde zich af bij Rorke’s Drift waar op 22 en 23 januari 1879 een leger van bijna vijfduizend Zoeloekrijgers werd verslagen door 139 Britten.

In Umkomaas hadden we de gelegen ‘Chicken’ te ontmoeten, één van de duikinstructeurs. Hij stelde zich direct voor als Zoeloe en gaf aan dat in het merendeels blanke Umkomaas maar vijf Zoeloefamilies wonen. Zijn moeder verklaarde hem naar eigen zeggen voor gek toen hij duikinstructeur wilde worden, want ‘Zoeloes duiken niet’. Dit geeft eens te meer aan dat de plaatselijke bevolking zich nog altijd identificeert als van een bepaalde stam, meer dan als Zuid Afrikaan en dat de culturele verschillen groot zijn. Het geeft echter ook weer dat verschillen en vooroordelen op individuele schaal te overkomen zijn door met elkaar in gesprek te gaan en het verleden te herinneren en ervan te leren. Gedurende de vele uren in de auto kwamen we regelmatig langs rijke ‘blanke’ buurten, waar de huizen met hoge muren, prikkeldraad en elektronische beveiliging afgeschermd zijn. Veel vaker reden we echter langs kleine ‘zwarte’ gemeenschappen van rondavels en krotten, zonder elektriciteit of riolering, waar de kinderen op blote voeten de koeien hoedden. Er zullen waarschijnlijk nog heel wat generaties overheen gaan, voordat Zuid Afrikanen van verschillende afkomst daadwerkelijk gelijke rechten en kansen hebben.

Zonnige groeten!

4 comments

  1. Wat een avonturen in je welverdiende vakantieweek! Dankjewel voor het meegenieten en de ‘kort maar krachtige’ geschiedenisles 😉

  2. Wat een verhaal! Je leert ons ook nog een stuk over de Afrikaanse geschiedenis, over blank en zwart. Iets wat nog steeds erg actueel is.
    Maar ook weer veel gezien en actief bezig geweest zo te lezen.
    Heerlijk genoten van je vakantie zo te zien..😍😍
    Die Swing zie ik mezelf niet doen😱 oh en dolfijnen…weer een vinkje✔️

    Heel veel succes en plezier de komende weken, veel examens dus
    💪💪 you can do this girl😜😘😘 mam

  3. Lieve Astrid,
    Na een drukke periode met weinig tijd om te lezen vanavond eindelijk tijd gehad om een aantal “Zuid Afrika avonturen” in te halen. En wat heb ik weer genoten van jouw avonturen en magnifieke foto’s!!!
    Wat een spannende en onvergetelijke ontmoeting met de neushoorn, fantastisch! Onvoorstelbaar dat je dat op je gemak van op een afstandje kunt aanschouwen.
    Dat gevoel voor richting (dus geen gevoel!) is heel herkenbaar maar het genieten van een duik van 165m in de diepte komt me weer totaal niet bekend voor. Mooi de verhalen over de geschiedenis van jouw prachtige land, en de dolfijnen rondom jullie bootje… Kortom ik heb super genoten van mijn Zuid Afrika avond, dankjewel weer!!!
    Heel veel succes met je examens en ik verheug me op je volgende blog.
    Dikke knuffel Martha

  4. Hey girl, ik blijf het zeggen……..GE-WEL-DIG (behalve die duik van 165 meter dan…..;)
    Tot je volgende blog weer! Groetjes!!!! Edith

Comments are closed.